Cursus op locatie
Online cursus
Thema's
Docent
Mijn cursussen

Brussel, bier en boogschutters

Wat is typisch Belgisch? Manneke Pis? Check. Het Atomium? Check. Maar wist je dat onze biercultuur door de UNESCO erkend is als immaterieel werelderfgoed? De sporen daarvan doorheen de geschiedenis van Brussel zijn duidelijk, biersommelier Sofie Van Rafelgem legt uit wat een rijkdom dat is... Je krijgt er zin van om de Brusselse brouwerijen en terrassen te gaan verkennen. Tenzij je liever met je kinderen op stap wil gaan en kennismaken met Jeanneke Pis.  En met minder bekende, maar daarom niet minder bijzondere Brusselse voltreffers als de schuttersgilde achter het Koninklijk Paleis (waar je écht met pijl en boog mag schieten) of  het riolenstelsel waar je letterlijk de onderkant van de stad kan ontdekken. VRT-innovator Karen François laat je zien waarom Brussel is de dichtstbijzijnde wereldstad voor mini's is. 

Anne Peeters

Anne Peeters

Anne Peeters, journaliste en historica, verdiepte zich in de stadgeschiedenis van Brussel en schreef het Davidsfonds zomerzoektochtboek van 2020 over onze hoofdstad.

Cursussen van deze docent

Lees het eerste hoofdstuk

Brussel, brouwerijen en bier

BEKLONKEN MET SOFIE VANRAFELGHEM


ROUTE VAN DE WANDELING

Je vertrekt aan het Zuidstation. Het is zo’n 800 meter wandelen naar Brouwerij Cantillon. Je loopt naar het zuidwesten op  de Onderwijsstraat, draait scherp naar links en gaat richting Frankrijklaan. Na 200 meter sla je rechtsaf op de Paul-Henri Spaaklaan en daarna opnieuw rechtsaf naar de Place Bara. Sla linksaf naar het Baraplein en volg verder naar de Limnanderstraat, die doorloopt in de Gheudestraat. Aan de rechterkant kom je bij brasserie en brouwerij Cantillon, op nummer 56.

Van hieruit is het maar 200 meter naar nieuwkomer Brasserie de L’Ermitage.

Loop een kleine 100 meter naar het zuidoosten in de richting van de Brogniezstraat. Sla dan op de kruising met de Robert Pequeursquare en de Lambert Crickxstraat links die laatste straat in. Op nummer 26 aan je rechterkant vind je de Brasserie de L’Ermitage aan de Rue Lambert Crickx 26.

Na je bezoek wandel je in tien minuten terug naar het Zuidstation. Ga terug naar het Robert Pequeursquare, sla links de Limnanderstraat in en ga rechtdoor op het Baraplein. Sla na 90 meter rechtsaf op het Baraplein en daarna opnieuw rechtsaf naar de Paul-Henri Spaaklaan.

Ga na 200 meter naar links en steek de Frankrijklaan over. Blijf de weg volgen tot je na ruim 200 meter een scherpe bocht naar de Onderwijsstraat maakt. Je bent nu bij het Zuidstation. Neem de eerstvolgende trein naar Brussel-Centraal.

Als je een lekker adresje zoekt met een goede bierkaart voor je lunch: het Italiaanse La Tanaen het Brusselse Nüetnigenoughzijn de aanraders van Sofie. La Tana ligt vlak bij het Centraal Station  in de Onderrichtsstraat 27, voor de Nüetnigenough wandel je naar Rue du Lombard 25, bij de koninklijke galerijen. Loop het station uit richting Europakruispunt en begeef je naar de Putterij. Vervolg je weg naar de Duquesnoystraat en sla rechtsaf op het Sint-Jansplein. Sla linksaf om op het Sint-Jansplein te blijven. Sla na 20 meter af naar de Lombardstraat, aan je linkerkant.

De volgende place-to-be is het Museum van de Belgische Brouwersop de Grote Markt 10. Je bent er op vijf minuutjes. Loop naar het zuidoosten op de Lombardstraat, richting Stoofstraat. Sla linksaf naar  de Stoofstraat en vervolg de weg naar de Karel Bulsstraat; sla rechtsaf naar de Grote Markt, het museum ligt daar aan je rechterkant.

Van het Brussels brouwersmuseum is het naar biercafé Gist aan Oud Korenhuis 30 zo’n vijf minuutjes wandelen. Verlaat de Oude Markt richting Hoedenmakersstraat. Als je daar bent, ga je naar links op de Violetstraat en na 80 meter naar rechts op het Sint-Jansplein. Na 20 meter sla je linksaf naar de Gasthuisstraat en na amper 10 meter kan je rechtsaf naar het Oud Korenhuis afslaan. Je vindt het café aan je rechterkant.

Heb je nog tijd en energie over? Dan is À la Mort Subiteop de Warmoesberg 5-7 een mooie afsluiter. Reken op een kwartier wandelen: ga het Oud Korenhuis uit richting Gasthuisstraat en sla dan rechtsaf op het Sint Jansplein. Verlaat het plein linksaf, naar de Spoormakersstraat. Na 100 meter ga je linksaf de Grasmarktstraat. Na 60 meter ga je linksaf naar de Bergstraat en na 10 meter meteen linksaf richting Beenhouwersstraat. Na een dikke 100 meter kan je linksaf deze straat inslaan en dan draai je meteen rechtsaf, richting  Arenbergstraat/Schildknaapstraat. Na 100 meter draai je rechtsaf naar de Arenbergstraat en Schildknaapstraat en na 10 meter sla je linksaf naar de Warmoesberg. A la Mort Subite ligt aan je rechterkant.

Om weer uit te komen bij het Centraal Stationmoet je nog vijf minuten wandelen: loop richting zuidwesten, richting Arenbergstraat. Sla links die straat in en draai na 100 meter rechtsaf naar de Keizerinlaan. Na 200 meter maak je een flauwe bocht naar rechts bij de Putterij. Sla na 40 meter linksaf en je bent bij het Centraal Station.


BIO IN BULLETS


• Sofie Vanrafelghem, geboren in Brugge in 1982
•  Meester biersommelier
•  Zytholoog
•  Hobbybrouwer
•  Bierconsultant voor horeca, brouwerijen en hotelscholen
•  Bierjournalist voor Het Laatste Nieuws
•  Jurylid op de World Beer Cup en Mondial de la Bière
•  Auteur van Bier? Vrouwen weten waarom, Op café in Vlaanderen, Beer & Burgers, Tournée Générale 3 en 100 x proeven van straffe streekbieren
•  Haar volgende boek Op café in Wallonië komt dit najaar uit
•  www.sofiesworld.be


Brussel, bier en brouwers: het is een topcombinatie. Biersommelier en bierprofessional Sofie Vanrafelghem popelt om je mee te nemen op ontdekkingstocht in onze hoofdstad, waar brouwerijen en iconische cafés je tonen hoe belangrijk bier is voor de geschiedenis van de stad.

Sofie is de perfecte gids voor deze wandeling, al had dat allemaal anders kunnen lopen: Sofie noemt zichzelf graag een ‘laatbloeier’ als het over bier gaat.

Sofie Vanrafelghem: “Mijn interesse in bier begon slechts op het einde van mijn studietijd. In mijn laatste jaar schreef ik al, vooral vrijwillig, om ervaring op te doen. Over reizen en culinaire topics, in de lifestylesector. De eerste keer dat ik echt een speciaalbier proefde, was bij vrienden: een Tripel van Westmalle. Wow, dat was echt veel beter dan ik ooit gedacht had! Ik wist: hier wil ik over schrijven. Ik schreef zelfs liever over bier dan over reizen. Ik kreeg de mogelijkheid om te reizen en er nog betaald voor te worden ook, maar nee: ik wilde naar die brouwerijen gaan! Ik wilde mensen laten ontdekken wat ik zélf ontdekt had. Vrienden verklaarden me gek. Bier had een slechte reputatie, daar werd heel negatief over gedacht. Ik heb een culinaire opvoeding gehad, ik kan het aantal wijnkastelen niet meer tellen dat we bezocht hebben met de familie... Maar bier kwam er bij ons niet binnen. Mijn grootste overwinning? Nu drinkt zelfs mijn eigen moeder graag een Oude Geuze. En in haar wijnkelder staan ondertussen ook heel wat mooie bieren.”


Tussen bier lekker vinden en bierprofessional worden ligt toch nog een wereld van verschil.

Sofie: “Dat klopt. Ik heb een atypisch parcours gevolgd. Ik haalde een bachelor in de rechten en een master in de communicatiewetenschappen. Hoewel ik hobbybrouwer ben, ben ik geen brouwingenieur. Het is trouwens nooit mijn ambitie geweest om brouwer te worden en mijn eigen brouwerij te starten. Zoveel mensen zijn daar al goed in. Mijn job is het juist om hun werk in de kijker te zetten, om te vertellen wat  voor moois er allemaal gemaakt wordt. Tijdens mijn studententijd volgde ik wel al een opleiding tot wijnsomme- lier. Die opleiding heb ik stopgezet toen ik afstudeerde om een brouwopleiding voor hobbybrouwers te gaan doen. Mijn wijnkennis bleek een goede basis. Daar heb ik ontzettend veel geleerd: de chemie achter bier, de berekening, een recept samenstellen... Je leert echt waar het om draait. Daarna heb ik nog twee jaar zythologie gevolgd, waarbij je bierkenner of biersommelier wordt. Ik heb nog veel meer bijgeleerd door te luisteren naar mensen die al dertig, veertig jaar ervaring hebben. Alleen al doende kan je blijven groeien. Ik leer nog elke dag bij. Ondertussen geef ik zelf opleidingen in brouwerijen en in de horeca, een crashcourse voor mensen die er al mee bezig zijn, zeg maar. Op het gebied van bier en food staan we in België nog niet zo ver als in bijvoorbeeld Amerika of Ierland, maar we zijn goed op weg.”

BRASSERIE CANTILLON

Brussels Museum van de Geuze
Gheudestraat 56,
1070 Anderlecht
www.cantillon.be
Let op: brouwerij Cantillon is gesloten op woensdag en kan je enkel op afspraak bezoeken, zowel als persoon als in groep. Bij de inkomprijs is de degustatie van twee bieren inbegrepen.



Vloeibaar erfgoed

Intussen zijn we gearriveerd bij Brasserie Cantillon, een nog functionerende brouwerij die meteen het Brussels museum van de Geuze is. Sofie vertelt enthousiast: 

“Cantillon is een bijzondere brouwerij uit 1900 en wat mij betreft minstens  even belangrijk als het gaat om erfgoed als het Atomium of het koninklijk paleis. Of misschien nog belangrijker zelfs! Cantillon maakt echt Brusselse bieren: Lambiek en Geuze. Het concept van Lambiek bestaat natuurlijk al sinds de mid- deleeuwen, maar hier is dat vakmanschap bewaard gebleven. Het is vloeibaar erfgoed dat behoort tot het Pajottenland en de Zennevallei. Dus als er één stad is waar deze bieren thuishoren, is het Brussel.”

Wat kan je verwachten als je een Lambiek of een Geuze wil proeven?

Sofie: “Een Lambiek is een tarwebier. De brouwmethode is er eentje van spontane gisting; het gaat om wilde gisten. Letterlijk wild, omdat je ze niet toevoegt; ze zitten gewoon in de lucht. Het brouwsel wordt in een koelschip gestort. De wort is dan nog niet vergist. Dat koelschip bevindt zich op een hoog punt in de brouwerij, meestal zelfs onder het dak. Daar ‘springen’ die wilde gisten erin. Meestal gedurende één dag, daarna wordt het op de vaten gestoken. Je hebt meer dan twintig soorten, maar Brettanomyces bruxellensis en de Brettanomyces lambicus zijn de belangrijkste. Dat zijn ‘luie’ gisten: het duurt even voor ze in gang schieten. Maar als ze dat doen, doen ze zeker hun werk! Op het vat doen ze wat gist  moet doen: de gevormde suikers omzetten in alcohol en CO2. En: ze zullen langzaam maar zeker het bier verzuren. Door de houtrijping vervliegt de CO2, daarom is Lambiek plat. Als mensen Lambiek niet kennen en voor het eerst drinken, zijn  ze verbaasd dat er geen bubbels zijn. Dat is perfect normaal. Voor een Geuze worden Lambieken van verschillende leeftijden geblend: zo krijg je verschillende soorten zuren, een complexere en vollere smaak. Die jonge Lambiek heeft nog een beetje suiker over en dat gaat in de fles voor de bubbels zorgen voor de schuimkraag op je Geuze. Als je Oude Geuze wil maken, moet je dus weten waar je mee bezig bent. Het vraagt vakmanschap en die traditie zit in het Pajottenland. In een brouwerij als Cantillon zie je dat.


CHAMPAGNE VOOR ECHTE BELGEN

Die Oude Geuze is een bijzondere bierstijl. Het heeft niet veel gescheeld of die was verloren gegaan. Het belangrijkste om te weten is dat je een Geuze niet brouwt, maar steekt. En dat het een blend is van Lambiek van verschillende leeftijden.

Oude Geuze is, samen met Oude Kriek, de enige biersoort in België die officieel erkend is en werd vastgelegd. En waarvan de naam ook onbeschermd is door Europa: je kunt dat herkennen op de fles aan het ronde Europa-logo. Als dat erop staat, heb je een authentieke Oude Geuze in je hand.

Concreet moet het bier aan een aantal voorwaarden voldoen: Oude Geuze moet 100% een product van spontane gisting zijn; er mag geen suiker toegevoegd worden en ook geen andere bieren. Als er sprake is van Oude Geuze, moet het een blend zijn van Lambieken waarvan de jongste minstens een jaar is en de oudste minstens drie jaar oud zijn. Dat bier is een investering in tijd. Het duurt jarenlang voor het in je glas belandt. Als je de kosten zou berekenen om het te maken, is Oude Geuze duurder dan champagne. Oude Geuze is eigenlijk de champagne voor echte Belgen.

BASISCURSUS BIER PROEVEN

Als je in een biercafé bestelt, is het soms spannend. Je kiest iets wat je niet kent en het valt tegen... Hoe weet je wat je zal proeven?

Sofie Vanrafelghem: “Vraag gewoon wat meer info over het bier dat je wil proeven. Welke bierstijl is het? Hoort dat bier zuur te zijn of niet, mag ik een schuimkraag verwachten? Als je het niet weet: vraag het gewoon. Op restaurant vraag je toch ook de ober wat dat ene gerecht met die speciale naam precies is? Doen dus, zo krijg je de nodige informatie om echt te kunnen genieten van je speciale bier.”

VIER BASISTIPS VAN SOFIE

1. Kijk

Voor je proeft: kijk en geniet met je ogen. Voor de kleur is de mout de belangrijkste factor. Zie je een mooie volle en vaste schuimkraag, het liefst met fijne bellen? Dan heb je een goed bewaard en goed geserveerd kwaliteitsbier voor je. Kijk ook naar de bubbels: dat zijn de echte dorstlessers. Hoe meer belletjes, hoe verfrissender. Dat komt door de carbonatie of sprankeling.

2. Ruik

Wist je dat 80% van wat je proeft, bepaald wordt door je neus? Wals het bier in het glas en de aroma’s komen vrij. Snuif goed: wat ruik je? De meeste geuren zijn gelinkt aan een ingrediënt in het bier. Ruik je brood, chocolade, karamel of koffie? Dat is de mout. Hop kan je linken aan citrustoetsen, pompelmoes, munt of passievrucht. En de eerder zoete geur van banaan, perzik, peer of kruidnagel komt van de gist. Het vraagt wel wat ervaring om al die geuren thuis te brengen, want bier is zeer complex. Maar al doende leert men!

3. Proef

Er zijn zoveel verschillende soorten bier dat er altijd wel een bier is dat je lekker vindt. De kunst is om het te vinden, ergens tussen de diepe gebrande koffietoetsen van een Stout en het lichte abrikozenaroma van een fruitige Tripel. In de zoektocht naar jouw favoriet leer je verschillende stijlen kennen, verfijn je je eigen palet en leer je je eigen smaak beter kennen.

4. Slik

Wijnproevers spuwen elke slok uit, bierliefhebbers niet: de aroma’s die je proeft bij het slikken zijn een belangrijk onderdeel van de smaakervaring. Je proeft of de bitterheid van het bier blijft hangen of misschien toch een zoete toets krijgt. Het is mogelijk verrassend, want die nasmaak kan aansluiten bij de eerste smaakervaring, maar kan ook een tegenovergestelde smaaksensatie geven.

BIER IN STIJL

Bier drink je in stijl. Dat mag je zelfs letterlijk nemen: als je de bierstijl kent, weet je al een beetje wat je in je glas mag verwachten.

Een Tripel is een oude, Belgische bierstijl. De allereerste Tripel ooit is in ons land gebrouwen en is nog altijd geliefd: da’s de bekende Westmalle. De naam Tripel slaat op de gewoonte van de monniken om een streepje of kruisje te zetten om de zwaarte van hun verschillende bieren aan te duiden. Als de monniken eregasten hadden, brouwden ze een zwaarder bier, eentje met meer kruisjes dus. Zo krijg je enkel, dubbel en tripel bier. Westmalle was de eerste om een bier om de markt te brengen om inkomsten voor de abdij te genereren. Ze hebben helaas geen patent genomen, maar zo is de naam dus ingeburgerd.

Een stijl die ook typisch Belgisch is, is een Saison. Het is een bierstijl die ontstaan is in de provincie Henegouwen. ‘Saison’ verwijst naar het seizoen waarin het bier gebrouwen werd, namelijk de winter. Dan was er minder te doen op de brouwerij en met de resten van de oogst werd er bier gebrouwen om heel het jaar door de dorst te lessen, zeker in de warme zomer. Er bestaan zelfs documenten waarin staat dat arbeiders betaald werden met dat bier. Een Saison is een dorstlesser, droog en is meestal sterk gekruid en sterk gehopt, maar nooit zwaar in alcohol. In België betekent dat maximaal 6,5 procent alcohol. Saison is opgepikt door de Amerikanen en is ondertussen in de bierwereld een van de populairste bierstijlen. Er zijn ondertussen gigantisch veel Saisons, maar de meeste komen niet uit België. Wat er wel leuk aan is, is dat de jonge creatieve brouwerijen – zoals je er veel hebt in Brussel – aan de slag gaan met die stijl met innovatieve én klassieke interpretaties. In een kosmopolitische stad als Brussel zal je die bierstijl dus meer kunnen ontdekken dan in Brugge.



De IPA of India Pale Ale is een bierstijl die niet ontstaan is in Brussel of België, maar in Engeland. Toch is die hier nog altijd populairder. Belangrijk om te weten: dankzij de bacterieremmende werking van hop kan je bier maandenlang bewaren, daarom is hop een basisingrediënt geworden.  De mythe wil dat Pale Ale zou ontstaan toen Engeland bier begon te verschepen naar de kolonies, maar door het lange transport waren de meeste bieren bij aankomst al slecht. Daarom gingen de brouwers extra hop toevoegen om de trip te overleven. En wat bleek: het bier werd er nog eens extra lekker van! Het echte verhaal is iets minder romantisch. De waarheid is dat de Engelsen zonder probleem allerlei Britse bieren naar hun kolonies verscheepten.  Er werd zelf meer donker bier dan blond gehopt bier verstuurd. Het verhaal van de India Pale Ale begint slechts in de 18de eeuw, met een bestaand bier van de brouwer George Hudson. Die brouwde bier dat hij twee jaar wilde laten rijpen, daarom voegde hij extra hop toe. Toevallig  waren het de officieren van de East Indian Company die ervoor kozen om met hem samen te werken wegens zijn lage prijzen en omdat ze op krediet konden kopen... Het bier viel in de smaak, de officieren vertelden dat rond en de rest is geschiedenis.  IPA zal je dus heel vaak zien staan op een bierkaart, maar is zo geëvolueerd dat je binnen die stijl al minstens 30 varianten hebt: English, American, Belgian, Imperial IPA... Vraag dus aan de barman of de cafébaas wat je mag verwachten: welke bitterheid zal je proeven, welke aroma’s zullen je opvallen?


L’ERMITAGE NANOBRASSERIE

Rue Lambert Crickx 26
1070 Anderlecht
www.ermitagenanobrasserie.be
Brasserie & taproom L’Ermitage Nanobrasserie is op vrijdag en zaterdag vrij toegankelijk van 14 tot 22 uur. Wil je hen op een ander moment bezoeken, dan mail je het best naar info@ermitage nanobrasserie.be

Van oud naar nieuw

Vlak bij Cantillon ligt brouwerij L’Ermitage. Ook die is een bezoekje waard.

Sofie Vanrafelghem: “Als Cantillon voor traditie staat, dan is L’Ermitage de belichaming van vernieuwing. Je ziet het: dit is het nieuwe Brussel. Er is een degustatiezaal, maar tegelijkertijd is L’Ermitage ook een kunstgalerij, een ruimte om nieuwe dingen te beleven. Er is geen mooiere manier om te vertellen wat biercultuur is en vice versa. Brasserie de L’Ermitage staat voor mij voor de nieuwe Brusselse bierwereld: ik vind het belangrijk dat oud en jong kunnen samenkomen op verschillende manieren en dat kan hier. Vanaf het begin was ik onder indruk van hun creativiteit. Niet iedereen slaagt erin om bieren te brouwen die meteen een schot in de roos zijn, maar zij wel. Op kleine schaal, maar je zou dat kunnen zien als een voordeel. Dat prikkelt je om naar Brussel te gaan en hen op te zoeken. Ze experimenteren zeer veel, waardoor sommige bieren een kort leven hebben, maar je kunt elke keer wel iets anders proeven. Is dat niet de essentie van kunst, dat je beseft dat alles vluchtig is, alles voorbijgaat? En past in een bepaald moment, een tijdskader? Precies als een concert, een vluchtige uitvoering waarvan je geniet in het moment. Een creatie van het moment, daarna is het weg.”

“Wat ook typisch is aan L’Ermitage: ze willen bieren brouwen met een laag alcoholpercentage die zeker niet te zoet zijn. Er is natuurlijk ook meer vraag naar laag-alcoholische bieren, NA zit ook in lift. Dan hebben we het vooral over Session bieren, bieren met minder dan 4,5% alcohol, zelfs minder dan een pils. Het alcoholgehalte mag dan laag zijn, het zijn wel bieren van hoge gisting die karakter en smaak hebben. Zij spelen daarop in. In de bierfamilie is het fijn dat je dat brede spectrum hebt.”

Ondertussen loopt het tegen de middag, tijd voor een lekkere lunch. Welk bier smaakt daar het lekkerste bij?

Sofie Vanrafelghem: “Een terechte vraag! Foodpairing is inderdaad een substantieel deel van mijn werk als bierprofessional. Je kunt het – tot nu toe – niet echt leren. Wat je in opleidingen leert, is zeer beperkt. Daarom ben ik zelf op zoek gegaan en heb ik mijn eigen theorie uitgewerkt. Er zijn een aantal basisregels. Als je die niet respecteert, zal je merken dat het niet werkt. Maar ook over die basisregels bestaan misverstanden. Ik kan wel een aantal eenvoudige tips meegeven.”

“Als eerste? Kijk naar het hele gerecht. Zeg bij zware gerechten niet automatisch: ‘donker bier’. Of ‘blond bier hoort bij lichtere gerechten’. Of: ‘vis moet met wit bier’. Zo werken wijnsommeliers toch ook niet? Het is wel iets complexer dan dat. Kijk naar het hele recept en zoek dan naar een bier dat alle aspecten – de ingrediënten, de lichtheid, de kruiding – helemaal laat uitkomen. Neem nu een plat fruits de mer: die kan je wél met bier combineren. Alleen is het belangrijk om daar een niet-bitter bier bij te serveren. Als je pure zeevruchten combineert met een bitter bier, smaken ze alsof ze drie weken geleden vers waren. Een zacht bier, zoals een witbier, werkt wel. Je kunt ook naar oud bruin gaan of naar een Oude Geuze, door hun zuurheid. Met een Oude Geuze bij een oester heb je dat citroentje helemaal niet meer nodig! Je moet goed nadenken over de balans van de zuren, van zoet, bitter  en zout. En over de lichtheid: is het bier niet te krachtig of het gerecht niet te zwaar in verhouding tot het bier? Witbier wordt gewoon omvergeblazen door de krachtigheid van een stoofschotel. Het neveneffect is dat je bier naar zeepsop smaakt, veel te flauw. Er zijn dus wel een aantal basisregels. Als je die respecteert, kan er opeens heel veel.”


La Tana 

Onderrichtstraat 27,
1000 Brussel

Nüetnigenough

Lombardstraat 25,
1000 Brussel
www.nuetnigenough.be

Brussels of kosmopolitisch lunchen?

Het is middag en het wordt tijd om te lunchen. Sofie deelt meteen twee excellente adresjes waar je kunt genieten van lekker eten én lekker bier. Vlak bij het Centraal Station ligt La Tana, een Italiaans bierrestaurant.



Sofie Vanrafelghem: “Bij de Italiaanse keuken denkt iedereen meteen aan rode wijn, maar de Italiaanse biercultuur is al een tijdje in opmars; we spreken over meer dan 850 brouwerijen in Italië zelf! Italië wordt gezien als een wijnland, maar hun bieren zijn fenomenaal. We kennen de Italianen als de ontwer- pers die prachtige stukken maken; zo maken ze ook kunstwerken van hun bieren. Elegante flesjes, uitgesproken smaken... Machtig, maar we merken er hier helaas weinig van.”

“Chef Valeriotto van La Tana brengt daar verandering in. Hij is bierliefhebber en combineert een authentieke keuken met die bijzondere bieren. Hij noemt La Tana zelf een ‘osteria’ omdat hij wil dat er een soort ongedwongenheid is. Hier zie je rood-wit geblokte tafels, geen stijve witte tafellakens. De naam ‘La Tana’ verwijst naar het Latijnse woord voor een plek waar je schuilt, waar je samenkomt met vrienden en familie, een plaats waar je altijd vriendschap en warmte vindt. Er staat één witte wijn en één rode op de kaart, maar de bierkaart is ruim. Eerlijk: het zou mij verbazen als een wijnliefhebber die niet lust. Waarom? Italianen combineren bieren en wijn, ze hebben een eigen bierstijl gecreëerd, ‘the Italian grape-ale’: bieren waarin druiven verwerkt worden en/of op vaten rijpen. Het zijn heel complexe bieren, met prachtige zuren soms. Dat past perfect bij de Italiaanse keuken op basis van ambachtelijke producten.”


Wil je liever echte Brusselse keuken proeven, dan is er de Nüetnigenough, een uniek en rustiek restaurant met een prachtige bierlijst.

Sofie Vanrafelghem: “Ik vind het er geweldig. Olivier De Smet runt er een oergezellig en origineel restaurant met een echte Brusselse keuken. En een bierkaart om u tegen te zeggen, met de speciaalste bieren uit België. Hij serveert de Brusselse volkskeuken, maar dan op een verheven niveau. Het is er piepklein, maar prachtig, in art-decostijl.”


MUSEUM VAN DE BELGISCHE BROUWERS

Grote Markt 10
1000 Brussel
www.beermusem.be info@belgianbrewers.be
Elke dag open van 10 tot 17 u.
Toegang: betalend


Belgische bieren: om trots op te zijn

Niets zo goed als een wandelingetje om je eten te laten zakken, dus wandelen we naar de Grote Markt. En omdat brouwerijen zo’n centrale rol innemen in de geschiedenis van Brussel, ligt het museum van de Belgische Brouwers uiteraard vlak aan de Grote Markt.

Sofie Vanrafelghem: “Centraler kan je niet zitten, vlak bij het stadhuis, het centrum van de macht. Als je kijkt naar de voorgevel van het museum zelf, die grandeur: dat zegt veel over de belangrijke rol die bier heeft gespeeld in ons verleden. We zijn het enige land waarvan de biercultuur erkend is door de UNESCO als immaterieel werelderfgoed. Waar heeft dat mee te maken? In het UNESCO-dossier zitten verschillende elementen. In België is bier niet alleen een drank, het is een cultuur op zich. Dat is anders dan in andere landen. De familiebrouwerijen, de vele cafés, onze gewoontes en tradities met bijvoorbeeld een eigen glas voor elk bier: dat is een traditie waar we aan vasthouden. Bier maakt een belangrijk deel uit van onze cultuur. En dan hebben we ook nog eens verschillende bierstijlen, nog altijd, een diversiteit aan smaken en stijlen. Wat betreft speciaalbieren zijn we echt verwend. En dat mogen we wel beseffen. Dat is echt een rijkdom. In het Brouwerijmuseum komt goed tot uiting dat dat bij onze geschiedenis hoort, dat zijn wij.”


Dorst!


Drinken we er nog eentje? Sofie heeft een neus voor de nieuwe, hippe én goede biercafés.

Sofie Vanrafelghem: “Gist is een relatieve nieuwkomer. Brusselser kan het niet: zo dicht bij Manneken Pis, juist tegenover het standbeeld van de zingende Jacques Brel... En die zong al over La Bière. Het pand was vroeger een postkantoor en straalt de grandeur van het Brussel uit lang vervlogen tijden uit. Achter de historische gevel schuilt een leuke bar. Het is supergezellig, een combinatie van modern en retro. Het is niet te koel, het heeft karakter. Het is niet hip om hip te zijn, ze zijn er hier in geslaagd om er een warme, gezellige plek van te maken. Het bier vloeit uit een indrukwekkende 16-koppige tap. Er zijn meer en meer brouwerijen – zeker die kleine, innovatieve brouwers – die hun bieren alleen op vat uitbrengen. Zij kunnen daar onmiddellijk op inspelen. Je weet dat je er altijd iets gaat vinden, van klassiekers tot nieuwe ontdekkingen. Hun bierlijst is goed gevuld en verdeeld over verschillende smaken.”

Gist

Oud Korenhuis 30,
1000 Brussel
Gesloten op dinsdag. Open vanaf 15 u.
gistbeerandco.business.site


Brussel zien en (meteen) sterven












Heb je nog wat tijd over? En een beetje dorst? Dan moet je beslist nog even langs bij het meest Brusselse van alle cafés, vindt Sofie. Het is een stukje wandelen, dwars door een historisch stuk van Brussel. Een waardige afsluiter.

Sofie Vanrafelghem: “Als je niet in de Mort Subite geweest bent, ben je niet in Brussel geweest. Het is het meest iconische café van heel de stad. Je moet het gezien hebben, het is prachtig. Ken je de legende? In het café kwamen vroeger onder andere de medewerkers van de Nationale Bank ontspannen, als er (te) lange rijen voor het loket stonden. Dan werd de pietjesbak tevoorschijn gehaald. Wie het spel verloor, werd als ‘mort’ bestempeld. Soms verloren ze de tijd uit het oog en moest een snelle laatste worp de uitkomst beslechten: de ‘mort subite’. Dus werd de zaak herdoopt: À la Mort Subite. Rond 1928 is het café verhuisd naar de huidige locatie. Hier heb je die sfeer van de oude spiegelwanden, de vergeelde foto’s... Het is een bijzondere plek. Ze serveren bier uit grotere brouwerijen, die ik met de brouwmeester heb kunnen bezoeken: ik was onder de indruk van de manier waarop ze te werk gaan. Echt met passie voor het bier en met vakmanschap.”

À la Mort Subite

Warmoesberg 7
1000 Brussel
www.alamortsubite.com
Elke dag open vanaf 11 uur


HOTSPOTS IN DE KANAALZONE


Brussel is niet alleen een oude bierstad, ook een nieuwe. Die stadsvernieuwing aan de kanaalzone zie je ook bij deze twee brouwerijen: Brussels Beer Project en Brasserie de la Senne. Deze twee hotspots liggen niet op de route van de wandeling, maar voor echte beer lovers wil Sofie ze graag even presenteren.

BRUSSELS BEER PROJECT

Sofie Vanrafelghem: “Bij BBP is het kosmopolitische element duidelijk aanwezig: ze zijn erin geslaagd om gigantisch veel mensen samen te brengen rond bier. Ze werken samen met brouwers over de hele wereld, juist als Brasserie de la Senne, maar er is nog meer: ze hebben echt een beer community gecreëerd. Ik heb ze zien groeien en dacht bij de start van hun crowdfunding: ‘tof, maar zoveel geld binnenhalen wordt moeilijk’. Het is hen gelukt. Dat is het mooiste: bier is een drank die mensen samenbrengt en zij zijn daar de belichaming van. Dankzij hun festival Wanderlust blijven ze dat doen. Ze hebben hun creatieve kant nooit verloren en groeien gigantisch. Ze hebben een vast assortiment, maar blijven ook experimenteren. Ik vind het allebei belangrijk: het is fijn als je een bier waarvan je hebt genoten opnieuw kan drinken, maar er is ook vernieuwing, je kunt ontdekkingen blijven doen. Zo houd je bier ook levend.”

Brussels Beer Project
Dansaertstraat 188
1000 Brussel
www.beerproject.be

BRASSERIE DE LA SENNE


Sofie Vanrafelghem: “Dit is een heel ander verhaal. Brasserie de la Senne is een brouwerij met een visie. Bezieler Yvan Debaets is ontzettend gedreven. Hij heeft een duidelijke mening over bier. Bijvoorbeeld rond die populaire IPA’s of India Pale Ales: die worden meestal gebrouwen met Amerikaanse hop of hop uit landen als Australië, Nieuw-Zeeland... Bij de hype van die IPA’s zei Yvan: ‘We gaan dat juist níet doen! We gaan tonen dat je hoppig bier kunt creëren zonder die buitenlandse hoppen.’ Hun Zinnebier en Taras Bulba

zijn klassiekers geworden intussen. Als je ze proeft, word je omvergeblazen door de smaak. Dat typeert de visie van

Brasserie de la Senne. Ze zijn geen meelopers, maar vinden hun eigen weg en doen waar ze zelf in geloven. Zeggen dat ze weten waar ze mee bezig zijn, is een understatement: ik heb nog nooit een slecht bier van hen gedronken. Het leuke is dat ze hun verhaal als Brusselse brouwerij ook vertellen, op hun etiketten bijvoorbeeld. Taras Bulba verwijst naar de

roman van Gogol over twee zonen die vechten om een Poolse schone. Dat is dan weer een knipoog naar het ingewikkelde Brusselse communautaire verhaal – daarmee schopt hij toch wel tegen een heilig huisje. Als je goed kijkt, zie je ook op het etiket het woord ‘smeirlap’ op z’n Brussels, bij een van mannetjes. Het lijken misschien details, maar daaraan zie je dat ze geworteld zijn in Brussel.”

Brasserie de la Senne
Gentsesteenweg 565
1080 Brussel
www.brasseriedelasenne.be